Biên tập nội dung AI để giữ giọng thương hiệu

Giữ giọng thương hiệu khi dùng AI không phải việc của khâu biên tập mà là việc của cả ba khâu: mô tả giọng trước khi viết, chọn cách can thiệp khi biên tập, và ghi lại lỗi lặp lại để prompt lần sau đỡ sai. Ai chỉ sửa ở khâu cuối sẽ sửa mãi những lỗi giống nhau. Đó là lý do nhiều đội thấy dùng AI không tiết kiệm được thời gian: phần rút ngắn ở khâu viết bị bù lại toàn bộ ở khâu sửa.

Vì sao bản do AI viết đọc ra ngay là do AI viết

Không phải vì nó sai ngữ pháp. Mô hình viết rất đúng ngữ pháp. Vấn đề nằm ở chỗ nó viết theo trung bình của rất nhiều văn bản, nên kết quả luôn trôi về phía an toàn và trung tính. Có sáu dấu hiệu lặp lại gần như ở mọi bản chưa biên tập.

• Câu nào cũng cân đối. Độ dài câu đều nhau, thiếu câu ngắn dứt khoát xen giữa.
• Mở bài vòng vo. Hai đoạn nói về tầm quan trọng của chủ đề trước khi vào nội dung.
• Tính từ thay cho dẫn chứng. Nói hiệu quả vượt trội thay vì nói giảm từ bốn mươi phút xuống mười phút.
• Thừa từ nối trang trọng. Bên cạnh đó, hơn nữa, có thể nói rằng, xuất hiện dày đặc.
• Kết bài tóm tắt lại chính nó. Đoạn cuối không thêm thông tin mới.
• Không có quan điểm. Trình bày mọi phía nhưng không nói nên chọn cái nào.

Sáu dấu hiệu này đều sửa được bằng ràng buộc trong prompt, và đó rẻ hơn nhiều so với sửa tay từng bản.

Mô tả giọng thương hiệu bằng thứ có thể kiểm tra

Nói với mô hình rằng hãy viết theo giọng chuyên nghiệp nhưng gần gũi gần như không có tác dụng, vì tính từ không phải là chỉ dẫn. Giọng thương hiệu chỉ dùng được khi nó được mô tả thành các quy tắc kiểm tra được.

Cột bên phải có thể sao chép thẳng vào prompt và cũng dùng luôn làm bảng kiểm khi biên tập. Một bộ quy tắc như vậy chỉ cần một trang và làm thay đổi chất lượng đầu ra nhiều hơn mọi mẹo viết prompt.

Ba ví dụ mẫu đáng giá hơn ba trang mô tả

Cách nhanh nhất để mô hình bắt được giọng là cho nó đọc bài đã viết theo giọng đó. Chọn ba bài mà cả đội đồng ý là chuẩn, đưa nguyên văn vào prompt, kèm một câu yêu cầu phân tích đặc điểm chung rồi viết bài mới theo đúng đặc điểm ấy.

Ba bài nên khác nhau về chủ đề nhưng giống nhau về giọng, để mô hình tách được phần giọng khỏi phần nội dung. Nếu cả ba cùng chủ đề, nó sẽ bắt chước cả cách triển khai nội dung và bạn nhận về ba biến thể của cùng một bài.

Với những đội xuất bản đều đặn, nên duy trì ba bài mẫu này như một tài sản và cập nhật khi giọng thương hiệu thay đổi. Chúng thuộc về thư viện prompt, cách tổ chức nằm ở bài cách xây thư viện prompt cho phòng ban.

Quy trình biên tập bốn lớp

Biên tập bản do AI viết khác biên tập bản do người viết ở thứ tự ưu tiên. Với bản của người, bạn thường sửa văn trước. Với bản của AI, phải kiểm sự thật trước, vì văn đã trôi chảy sẵn và sự trôi chảy đó che mất lỗi.

• Lớp một, sự thật. Đối chiếu mọi con số, tên riêng, trích dẫn, mốc thời gian với nguồn gốc. Xem thêm ảo giác AI và cách kiểm chứng thông tin.
• Lớp hai, cấu trúc. Bài có đi đúng vào câu hỏi của tiêu đề không, có đoạn nào thừa không, thứ tự các phần đã hợp lý chưa.
• Lớp ba, giọng. Đối chiếu với bộ quy tắc một trang. Đây là lúc cắt từ nối thừa, thay tính từ bằng dẫn chứng, chèn câu ngắn.
• Lớp bốn, dấu vân tay. Thêm thứ mà chỉ tổ chức bạn có: một ví dụ từ dự án thật, một con số nội bộ, một quan điểm rõ ràng, một sai lầm bạn từng mắc.

Lớp bốn là lớp tạo ra khác biệt thật sự và cũng là lớp duy nhất AI không làm thay được. Bỏ lớp này thì bài của bạn giống bài của mọi đối thủ đang dùng cùng một công cụ.

Vòng phản hồi, phần khiến công việc nhẹ dần

Mỗi lần biên tập, hãy ghi lại loại lỗi chứ không chỉ sửa lỗi. Sau hai tuần bạn sẽ có một danh sách năm tới bảy lỗi chiếm phần lớn thời gian sửa. Mỗi lỗi trong danh sách đó chuyển thành một dòng ràng buộc trong prompt.

Sau một tháng làm việc này, thời gian biên tập trung bình thường giảm rõ rệt, và đó mới là chỗ AI thật sự tiết kiệm thời gian cho đội nội dung.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nói với người đọc rằng bài này có dùng AI không?

Điều quan trọng hơn việc ghi chú là việc bạn chịu trách nhiệm về nội dung. Nếu bài đã qua kiểm chứng và biên tập, nó là sản phẩm của bạn giống như bài viết bằng bất kỳ công cụ nào khác. Riêng các lĩnh vực có quy định riêng như y tế, tài chính hay pháp lý thì nên kiểm tra yêu cầu công bố của ngành trước khi quyết định.

Biên tập mất nhiều thời gian hơn tự viết thì có nên dùng AI không?

Nếu tình trạng đó kéo dài quá ba tuần thì vấn đề nằm ở prompt hoặc ở loại đầu việc, không nằm ở công cụ. Hãy kiểm tra theo thứ tự: prompt đã có bộ quy tắc giọng chưa, đã kèm ba bài mẫu chưa, đầu việc này có thuộc loại cần kiến thức nội bộ mà mô hình không có không. Có những loại bài mà viết tay vẫn nhanh hơn và thừa nhận điều đó là hợp lý.

Làm sao tránh bài của mình giống bài của đối thủ cũng dùng AI?

Khác biệt không đến từ cách viết mà đến từ nguyên liệu. Ba nguồn nguyên liệu mà đối thủ không có: dữ liệu và kết quả từ công việc thật của bạn, ví dụ cụ thể từ khách hàng của bạn, và quan điểm bạn dám nói rõ kể cả khi nó trái chiều. Đưa ba thứ này vào lớp biên tập thứ tư thì bài sẽ không thể trùng.

Bộ quy tắc giọng nên dài bao nhiêu?

Một trang, tức khoảng mười lăm tới hai mươi dòng quy tắc kiểm tra được, cộng danh sách từ cấm. Dài hơn thì mô hình bắt đầu bỏ sót phần giữa và người dùng cũng không đọc hết. Nếu thấy cần nhiều hơn, hãy tách thành bộ quy tắc riêng cho từng loại nội dung thay vì kéo dài bộ chung.

Có nên dùng AI để biên tập bản do AI viết không?

Dùng được cho lớp ba là rà soát giọng theo bộ quy tắc, vì đó là công việc đối chiếu máy móc và mô hình làm nhanh. Không nên dùng cho lớp một là kiểm sự thật, vì mô hình kiểm cũng mắc đúng loại lỗi mà mô hình viết mắc phải. Lớp bốn thì bắt buộc là người, vì nguyên liệu nằm trong đầu bạn chứ không nằm trên mạng.

Giọng thương hiệu thay đổi thì phải làm gì?

Cập nhật ba thứ theo đúng thứ tự: ba bài mẫu trước, rồi bộ quy tắc một trang, rồi các prompt trong thư viện có tham chiếu tới giọng. Làm ngược thứ tự này thường dẫn tới việc quy tắc mới mà bài mẫu cũ, và mô hình sẽ bám theo bài mẫu vì ví dụ luôn mạnh hơn mô tả.

Nếu đội có nhiều người viết với giọng khác nhau thì sao?

Phân biệt giọng thương hiệu với giọng cá nhân. Giọng thương hiệu là phần bắt buộc chung, thường gồm xưng hô, mức độ trang trọng, cách dùng thuật ngữ và danh sách từ cấm. Giọng cá nhân là phần được phép khác nhau, như cách chọn ví dụ hay nhịp điệu câu. Viết rõ ranh giới này ra giấy sẽ giảm hẳn tranh luận trong khâu duyệt.

Có công cụ nào đo được độ giống giọng thương hiệu không?

Có một số cách đo gián tiếp như độ dài câu trung bình, tỷ lệ từ trong danh sách cấm, tỷ lệ câu bị động, và bạn hoàn toàn có thể tự tính bằng bảng tính. Nhưng phần cốt lõi của giọng vẫn phải do người đánh giá, vì nó gắn với việc người đọc mục tiêu có thấy quen thuộc hay không, và đó là thứ chưa có chỉ số nào thay thế được.

Bài liên quan trong cùng chủ đề

• Tiêu chí đánh giá chất lượng đầu ra của AI
• Cách xây thư viện prompt cho phòng ban
• Ảo giác AI là gì và cách kiểm chứng thông tin
• Bản quyền nội dung do AI tạo ra

Giữ giọng riêng khi tốc độ sản xuất nội dung tăng lên

Điều làm nội dung của bạn khác đối thủ không phải công cụ mà là nguyên liệu và quan điểm bạn đưa vào. Chương trình dưới đây tập trung vào cách giữ bản sắc khi sản lượng tăng.

• Khóa học AI Content và Personal Branding
• Khóa học AI sản xuất video
• Liên hệ tại trang thông tin liên hệ hoặc hotline 093.404.1114

Về người viết

Nguyễn Văn Tân (Tân AI, Tân MKT) là chuyên gia đào tạo ứng dụng AI và Marketing, Founder kiêm CEO Drabuff Academy & Agency, tác giả ba cuốn sách. Anh đi lên từ nền tảng kỹ sư công nghệ thông tin với các chứng chỉ CCNA, CCNP và CEH, từng làm tại FPT và Vietsovpetro, sau đó hơn 10 năm làm Marketing. Anh đã trực tiếp đứng lớp hơn 200 khóa đào tạo cho trên 100 doanh nghiệp, trong đó có Viettel, Honda, Mercedes-Benz, Novaland, Heineken, Toyota và EVN. Nguyên tắc của anh là thực chiến: quy trình nào không chạy được trong công việc hằng ngày thì không đưa vào bài giảng.